การเจริญเติบโตและพัฒนาการของเด็กในช่วง 5 ปีแรก คือดัชนีชี้วัดที่สำคัญที่สุดของสุขภาพในระยะยาว สิทธิประโยชน์การติดตามพัฒนาการเด็ก (DSPM) และการประเมินการเจริญเติบโต ภายใต้บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (PP) เป็นบริการที่รัฐจัดสรรให้เด็กไทยทุกคนได้รับการตรวจประเมินอย่างเป็นระบบ เพื่อคัดกรองภาวะพัฒนาการล่าช้าและส่งเสริมให้เด็กเติบโตได้อย่างเต็มศักยภาพตามวัย
บทความนี้สรุปรายละเอียดเกี่ยวกับรายการบริการพัฒนาการเด็ก (DSPM) เกณฑ์การประเมินการเจริญเติบโต และเงื่อนไขการรับบริการที่พ่อแม่ผู้ปกครองควรทราบ
ใครที่มีสิทธิรับบริการติดตามพัฒนาการเด็กและประเมินการเจริญเติบโต?
ตามประกาศรายการบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคปีงบประมาณ 2568 (รายการบริการลำดับที่ 6) สิทธิประโยชน์นี้ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายดังนี้
- เด็กไทยที่มีอายุตั้งแต่ 0 – 5 ปี: ที่มีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก
- ครอบคลุมทุกสิทธิการรักษาพยาบาล: ทั้งสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง), สิทธิประกันสังคม และสิทธิสวัสดิการข้าราชการ สามารถเข้ารับบริการประเมินพัฒนาการและตรวจร่างกายได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย
ระยะเวลา และเงื่อนไขในการใช้สิทธิเป็นอย่างไร?
เพื่อให้การติดตามสุขภาพเด็กเป็นไปอย่างต่อเนื่อง สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ได้กำหนดอัตราสนับสนุนงบประมาณและรอบการรับบริการไว้ดังนี้
- ความถี่ในการรับบริการ: ให้บริการตรวจร่างกายและประเมินพัฒนาการตามช่วงอายุที่กำหนด (ตามเกณฑ์มาตรฐานคือ 7 ครั้ง ในช่วงอายุ 1, 2, 4, 6, 9, 18, 30 เดือน และต่อเนื่องจนถึงอายุ 60 เดือน)
- อัตราสนับสนุนงบประมาณ (Fee Schedule): รัฐสนับสนุนงบประมาณในการตรวจร่างกายและประเมินพัฒนาการในอัตรา 150 บาทต่อคนต่อครั้ง (ตามรายการบริการลำดับที่ 6.1)
- อุปกรณ์ส่งเสริมสุขภาพ: สนับสนุน สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก (เล่มสีชมพู) ในอัตรา 35 บาทต่อเล่ม เพื่อใช้เป็นเครื่องมือหลักในการบันทึกข้อมูล (ตามรายการบริการลำดับที่ 6.3)
- นโยบายการเข้าถึง: สามารถใช้สิทธิได้ตามนโยบาย 30 บาทรักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว ณ หน่วยบริการปฐมภูมิที่เข้าร่วมโครงการ
รายละเอียดบริการประเมินพัฒนาการ (DSPM) และการเจริญเติบโต
การให้บริการมุ่งเน้นการคัดกรองและการส่งเสริมตามมาตรฐานของ กรมอนามัย ประกอบด้วย
- การประเมินพัฒนาการ (DSPM): ตรวจสอบพัฒนาการ 5 ด้าน ได้แก่ การเคลื่อนไหว (Gross Motor), การใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและสติปัญญา (Fine Motor), การเข้าใจภาษา (Receptive Language), การใช้ภาษา (Expressive Language) และการช่วยเหลือตนเองและสังคม (Personal and Social)
- การประเมินการเจริญเติบโต: การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และวัดเส้นรอบศีรษะ เพื่อนำมาเทียบกับกราฟมาตรฐานการเจริญเติบโตของเด็กไทย
- การเสริมธาตุเหล็ก: ในกรณีที่ตรวจพบภาวะเสี่ยง จะได้รับยาเสริมธาตุเหล็ก (ตามรายการบริการลำดับที่ 6.2 ในอัตรา 5 บาทต่อครั้ง)
- การให้คำแนะนำ: รับคำปรึกษาเรื่องการเลี้ยงดูเด็ก การส่งเสริมพัฒนาการผ่านการเล่น และโภชนาการที่เหมาะสมตามช่วงวัย
วิธีการเข้ารับบริการ และสิ่งที่ต้องเตรียม
ผู้ปกครองสามารถพาบุตรหลานเข้ารับบริการได้ตามขั้นตอนดังนี้
- หน่วยบริการปฐมภูมิ: ติดต่อคลินิกเด็กดี (Well Baby Clinic) ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.), ศูนย์บริการสาธารณสุข หรือโรงพยาบาลรัฐที่ร่วมโครงการ
- เอกสารที่ต้องใช้: แสดง บัตรประจำตัวประชาชน (Smart Card) ของผู้ปกครอง และสูติบัตรหรือเลขประจำตัวประชาชนของเด็ก
- เครื่องมือติดตามสุขภาพ: นำ สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก (เล่มสีชมพู) มาด้วยทุกครั้งเพื่อให้บุคลากรทางการแพทย์บันทึกผลการประเมินและนัดหมายในครั้งถัดไป
สรุป
การติดตามพัฒนาการเด็ก (DSPM) และการประเมินการเจริญเติบโตตามช่วงวัย เป็นเรื่องที่ต้องห้ามมองข้ามอย่างเด็ดขาดในการดูแลเด็กอายุ 0-5 ปี การใช้สิทธิประโยชน์ที่รัฐจัดหาให้ฟรีนี้ ช่วยให้พ่อแม่สามารถรับทราบสถานะสุขภาพของลูกน้อยได้อย่างแม่นยำ และหากพบความผิดปกติจะสามารถแก้ไขได้ทันท่วงที เพื่อให้เด็กเติบโตสมวัยทั้งร่างกายและจิตใจ
มีข้อสงสัยเรื่องสิทธิ์ เข้ามาปรึกษา “เมดี้” ได้ตลอดเวลา
หากใครที่อยากทราบสิทธิเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพพื้นฐานฟรี สามารถติดตามอ่านข้อมูลเพิ่มเติมที่หน้าเว็บไซต์ The Medicative หรือแอด LINE “เมดี้” (Medy) เพื่อสอบถามข้อมูลต่าง ๆ เรื่องสิทธิได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง เพราะเมดี้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิการรักษาสุขภาพของคนไทยไว้อย่างครอบคลุม เพื่อพร้อมตอบคำถามและคลายทุกความกังวลใจให้ตลอดเวลาเลยนะคะ