ความเข้มแข็งของสุขภาพคนในชุมชนเริ่มต้นจากการมีส่วนร่วมในระดับท้องถิ่น สิทธิประโยชน์กิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพผ่านกองทุนหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่ หรือที่มักเรียกกันว่า กองทุนสุขภาพตำบล เป็นกลไกสำคัญที่รัฐจัดสรรงบประมาณร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้แต่ละพื้นที่สามารถออกแบบกิจกรรมป้องกันโรคและดูแลสุขภาพให้สอดคล้องกับปัญหาจริงในชุมชน โดยเน้นการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายทุกช่วงวัย โดยเฉพาะผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียง
บทความนี้สรุปรายละเอียดเกี่ยวกับเป้าหมายของกองทุน รูปแบบกิจกรรมที่ได้รับการสนับสนุน และช่องทางการมีส่วนร่วมเพื่อสุขภาวะที่ดีของคนในพื้นที่
ใครที่มีสิทธิรับประโยชน์จากกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น?
ตามเกณฑ์การจัดสรรงบประมาณสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคปีงบประมาณ 2568 กองทุนนี้ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ดังนี้
- ประชาชนไทยทุกคนในพื้นที่: ที่มีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก โดยไม่จำกัดสิทธิการรักษาพยาบาลหลัก
- กลุ่มเป้าหมายเฉพาะ: ผู้สูงอายุ คนพิการ หญิงตั้งครรภ์ เด็กปฐมวัย และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ที่ต้องการการดูแลเชิงป้องกันในระดับชุมชน
- องค์กรชุมชนและชมรมต่าง ๆ: เช่น ชมรมผู้สูงอายุ หรือกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ที่ต้องการจัดกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่
ระยะเวลา และเงื่อนไขในการสนับสนุนกิจกรรมเป็นอย่างไร?
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (เทศบาล หรือ อบต.) กำหนดเงื่อนไขการดำเนินงานไว้ดังนี้
- งบประมาณร่วมสร้าง: สปสช. จัดสรรงบประมาณสมทบร่วมกับงบประมาณจากท้องถิ่น เพื่อเป็นทุนในการดำเนินงานโครงการสุขภาพรายปี
- การบริหารจัดการ: มีคณะกรรมการกองทุนฯ ในระดับพื้นที่เป็นผู้พิจารณาอนุมัติโครงการที่เสนอโดยกลุ่มประชาชน หรือหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่
- นโยบายการเข้าถึง: กิจกรรมส่วนใหญ่จัดขึ้นภายในชุมชน ทำให้ประชาชนสามารถเข้าร่วมได้ง่ายภายใต้นโยบาย “30 บาทรักษาทุกที่” ที่เน้นการดูแลสุขภาพใกล้บ้านใกล้ใจ
รายละเอียดกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพในระดับพื้นที่
กิจกรรมที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่นมุ่งเน้นการป้องกันโรคตามมาตรฐานของ กรมอนามัย ประกอบด้วย
- การคัดกรองสุขภาพเชิงรุก: เช่น กิจกรรมคัดกรองเบาหวาน ความดันโลหิต หรือการประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ (สมองเสื่อม, ซึมเศร้า และ ADL) ถึงในหมู่บ้าน
- กิจกรรมส่งเสริมการออกกำลังกาย: การจัดตั้งชมรมออกกำลังกาย หรือการฝึกการทรงตัวเพื่อป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุ
- โภชนาการและสุขาภิบาล: โครงการรณรงค์การบริโภคอาหารปลอดภัย การลดเค็ม ลดหวาน และการจัดการสิ่งแวดล้อมเพื่อป้องกันโรคติดต่อในชุมชน
- การดูแลผู้มีภาวะพึ่งพิง (LTC): สนับสนุนงบประมาณสำหรับวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นและแผนการดูแล (Care Plan) โดย Caregiver และทีมสหวิชาชีพ
วิธีการเข้ารับบริการ และการมีส่วนร่วม
ประชาชนสามารถเข้าถึงสิทธิประโยชน์จากกองทุนท้องถิ่นได้ตามขั้นตอนดังนี้
- ติดต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น: สอบถามข้อมูลโครงการสุขภาพได้ที่เทศบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ในพื้นที่ที่ท่านอาศัยอยู่
- ประสานงานผ่านหน่วยบริการ: ติดต่อโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) หรือศูนย์บริการสาธารณสุข เพื่อเข้าร่วมโครงการคัดกรองสุขภาพตามประกาศนัดหมาย
- การเสนอโครงการ: กลุ่มประชาชนหรือชมรมสามารถรวมกลุ่มกันเพื่อเสนอโครงการสร้างเสริมสุขภาพที่เหมาะสมกับคนในชุมชนต่อคณะกรรมการกองทุนฯ เพื่อขอรับงบประมาณสนับสนุนได้โดยตรง
สรุป
กิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพผ่านกองทุนหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่น คือหัวใจสำคัญของการป้องกันโรคเชิงรุกที่เข้าถึงตัวประชาชนมากที่สุด การใช้สิทธิประโยชน์ผ่านกองทุนนี้ไม่เพียงแต่ช่วยให้ได้รับการคัดกรองสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ แต่ยังส่งเสริมให้คนในชุมชนมีความรู้และสามารถดูแลสุขภาพตนเองได้ในระยะยาว เพื่อเป้าหมายในการลดความเจ็บป่วยและเพิ่มคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับทุกคนในพื้นที่
มีข้อสงสัยเรื่องสิทธิ์ เข้ามาปรึกษา “เมดี้” ได้ตลอดเวลา
หากใครที่อยากทราบสิทธิเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพพื้นฐานฟรี สามารถติดตามอ่านข้อมูลเพิ่มเติมที่หน้าเว็บไซต์ The Medicative หรือแอด LINE “เมดี้” (Medy) เพื่อสอบถามข้อมูลต่าง ๆ เรื่องสิทธิได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง เพราะเมดี้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิการรักษาสุขภาพของคนไทยไว้อย่างครอบคลุม เพื่อพร้อมตอบคำถามและคลายทุกความกังวลใจให้ตลอดเวลาเลยนะคะ