ตรวจเลือดคัดกรองดาวน์ซินโดรมและโรคธาลัสซีเมียในหญิงตั้งครรภ์และคู่สมรส

การสร้างครอบครัวที่สมบูรณ์เริ่มต้นด้วยการวางแผนและเตรียมความพร้อมด้านสุขภาพ สิทธิประโยชน์ การตรวจคัดกรองดาวน์ซินโดรมและการตรวจวินิจฉัยโรคธาลัสซีเมีย ภายใต้บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (PP) เป็นมาตรการเชิงป้องกันที่รัฐจัดสรรงบประมาณสนับสนุนเพื่อให้หญิงตั้งครรภ์และคู่สมรสชาวไทยสามารถประเมินความเสี่ยงทางพันธุกรรมของบุตรได้อย่างแม่นยำ ซึ่งช่วยลดความกังวลและช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการดูแลครรภ์ได้อย่างเหมาะสม

บทความนี้สรุปรายละเอียดเกี่ยวกับประเภทการตรวจเลือด กลุ่มเป้าหมายที่ครอบคลุมถึงคู่สมรส และเงื่อนไขการรับบริการฟรีตามสิทธิประโยชน์ของคนไทย

ใครที่มีสิทธิรับบริการตรวจคัดกรองดาวน์ซินโดรมและธาลัสซีเมีย?

ตามประกาศรายการบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคปีงบประมาณ 2568 (รายการบริการลำดับที่ 5) สิทธิประโยชน์นี้ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายดังนี้

• หญิงตั้งครรภ์ชาวไทยทุกคน: ที่มีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก โดยไม่จำกัดอายุและสิทธิการรักษาพยาบาล
• คู่สมรสของหญิงตั้งครรภ์: เฉพาะในกรณีการตรวจคัดกรองและวินิจฉัยโรคธาลัสซีเมีย เพื่อประเมินความเสี่ยงร่วมกันของคู่สามีภรรยา
• ครอบคลุมทุกสิทธิการรักษา: ทั้งสิทธิบัตรทอง สิทธิประกันสังคม และสิทธิสวัสดิการข้าราชการ สามารถรับบริการนี้ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

ระยะเวลา และเงื่อนไขในการใช้สิทธิเป็นอย่างไร?

เพื่อให้ผลการตรวจมีความแม่นยำสูงสุด สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ได้กำหนดช่วงเวลาและอัตราสนับสนุนงบประมาณไว้ดังนี้

• การตรวจคัดกรองดาวน์ซินโดรม (Quad Test): แนะนำให้ตรวจในช่วงอายุครรภ์ 14 – 20 สัปดาห์ โดยรัฐสนับสนุนงบประมาณในอัตรา 800 บาทต่อคน (ตามรายการบริการลำดับที่ 5.1.2)
• การตรวจคัดกรองและวินิจฉัยธาลัสซีเมีย: ให้บริการแก่หญิงตั้งครรภ์และคู่สมรส โดยรัฐสนับสนุนงบประมาณในอัตรา 600 บาทต่อคน (ตามรายการบริการลำดับที่ 5.1.4)
• นโยบายการเข้าถึง: สามารถใช้สิทธิได้ภายใต้นโยบาย 30 บาทรักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว ณ หน่วยบริการปฐมภูมิหรือโรงพยาบาลรัฐทั่วประเทศ

รายละเอียดบริการคัดกรองดาวน์ซินโดรมและธาลัสซีเมีย

กระบวนการตรวจวินิจฉัยมุ่งเน้นการค้นหาความเสี่ยงทางพันธุกรรมตามมาตรฐานของ กรมอนามัย ประกอบด้วย

1. การตรวจคัดกรองดาวน์ซินโดรม (Quad Test): เป็นการเจาะเลือดหญิงตั้งครรภ์เพื่อตรวจระดับสารชีวเคมี 4 ชนิด ซึ่งช่วยประเมินความเสี่ยงว่าทารกในครรภ์มีความผิดปกติของโครโมโซมคู่ที่ 21 หรือไม่
2. การตรวจคัดกรองธาลัสซีเมีย: การตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดและการวิเคราะห์ชนิดฮีโมโกลบิน (Hb typing) ของทั้งแม่และพ่อ เพื่อประเมินว่าคู่สมรสเป็นพาหะของโรคธาลัสซีเมียชนิดรุนแรงหรือไม่
3. การให้คำปรึกษาทางพันธุกรรม: กรณีที่ผลการตรวจคัดกรองพบความเสี่ยงสูง แพทย์จะให้คำปรึกษาเกี่ยวกับทางเลือกในการวินิจฉัยขั้นสูง เช่น การเจาะน้ำคร่ำ เพื่อยืนยันผลการวินิจฉัยที่แน่นอน

วิธีการเข้ารับบริการ และสิ่งที่ต้องเตรียม

คุณแม่และคู่สมรสสามารถดำเนินการรับบริการได้ตามขั้นตอนดังนี้

1. ติดต่อแผนกฝากครรภ์ (ANC): แจ้งความประสงค์ขอรับการตรวจคัดกรองดาวน์ซินโดรมและธาลัสซีเมียตามสิทธิประโยชน์ ณ หน่วยบริการที่ฝากครรภ์
2. เอกสารที่ต้องใช้: แสดง บัตรประจำตัวประชาชน (Smart Card) ทั้งของคุณแม่และคู่สมรสเพื่อตรวจสอบสิทธิและขึ้นทะเบียนรับบริการ
3. การเตรียมตัว: ไม่จำเป็นต้องงดน้ำหรืออาหารก่อนการเจาะเลือดตรวจคัดกรองทั้งสองประเภทนี้ แต่ควรเข้าพบแพทย์ตามนัดหมายในช่วงอายุครรภ์ที่กำหนดเพื่อให้ได้ผลตรวจที่เที่ยงตรงที่สุด

สรุป

สิทธิประโยชน์การตรวจคัดกรองดาวน์ซินโดรมและธาลัสซีเมียฟรี คือมาตรการสำคัญที่ช่วยให้ครอบครัวชาวไทยสามารถวางแผนการเลี้ยงดูบุตรได้อย่างมีความมั่นใจ การเข้าถึงการตรวจด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ช่วยลดความเสี่ยงและภาระทางเศรษฐกิจของครอบครัวในระยะยาว และถือเป็นการดูแลสุขภาพในแบบที่เน้นการป้องกัน ซึ่งถือว่าเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพสูงสุดสำหรับหญิงตั้งครรภ์ในปัจจุบัน

มีข้อสงสัยเรื่องสิทธิ์ เข้ามาปรึกษา “เมดี้” ได้ตลอดเวลา

หากใครที่อยากทราบสิทธิเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพพื้นฐานฟรี สามารถติดตามอ่านข้อมูลเพิ่มเติมที่หน้าเว็บไซต์ The Medicative  หรือแอด LINE “เมดี้” (Medy) เพื่อสอบถามข้อมูลต่าง ๆ เรื่องสิทธิได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง เพราะเมดี้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิการรักษาสุขภาพของคนไทยไว้อย่างครอบคลุม เพื่อพร้อมตอบคำถามและคลายทุกความกังวลใจให้ตลอดเวลาเลยนะคะ