การเริ่มต้นชีวิตที่สมบูรณ์เริ่มจากการดูแลตั้งแต่ในครรภ์ สิทธิประโยชน์การฝากครรภ์คุณภาพ (ANC) และการตรวจอัลตราซาวด์ ภายใต้บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (PP) เป็นมาตรการสำคัญที่รัฐจัดสรรให้หญิงตั้งครรภ์ชาวไทยทุกคน เพื่อให้ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่องตามมาตรฐานทางการแพทย์ ช่วยลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ และส่งเสริมให้ทารกเติบโตอย่างมีคุณภาพ
บทความนี้สรุปรายละเอียดเกี่ยวกับแผนการฝากครรภ์ 8 ครั้ง การตรวจอัลตราซาวด์ และเงื่อนไขการรับบริการที่หญิงตั้งครรภ์ควรทราบเพื่อการใช้สิทธิสุขภาพอย่างครบถ้วน
ใครที่มีสิทธิรับบริการฝากครรภ์คุณภาพ (ANC)?
ตามประกาศรายการบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคปีงบประมาณ 2568 (รายการบริการลำดับที่ 5) สิทธิประโยชน์นี้จัดสรรให้แก่กลุ่มเป้าหมายดังนี้
- หญิงตั้งครรภ์ชาวไทยทุกคน: ที่มีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก
- ครอบคลุมทุกสิทธิการรักษาพยาบาล: ไม่ว่าจะเป็นสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง), สิทธิประกันสังคม หรือสิทธิสวัสดิการข้าราชการ สามารถเข้ารับบริการเชิงป้องกันนี้ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ณ หน่วยบริการที่เข้าร่วมโครงการ
ระยะเวลา และเงื่อนไขในการใช้สิทธิเป็นอย่างไร?
เพื่อให้การติดตามสุขภาพเป็นไปอย่างใกล้ชิด สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ได้กำหนดเกณฑ์การสนับสนุนงบประมาณและจำนวนครั้งในการรับบริการไว้ดังนี้
- แผนการฝากครรภ์คุณภาพ (ANC): กำหนดให้หญิงตั้งครรภ์ได้รับบริการรวม 8 ครั้ง ตลอดการตั้งครรภ์ (หรือมากกว่าตามดุลยพินิจของแพทย์) โดยรัฐสนับสนุนงบประมาณเหมาจ่ายในอัตรา 500 บาทต่อครั้ง (ตามรายการบริการลำดับที่ 5.1.1)
- การตรวจอัลตราซาวด์ (Ultrasound): เพื่อวินิจฉัยความผิดปกติของทารกในครรภ์ รัฐสนับสนุนงบประมาณในอัตรา 400 บาทต่อครั้ง โดยกำหนดสิทธิให้รับบริการได้ 2 ครั้งต่อการตั้งครรภ์ (ตามรายการบริการลำดับที่ 5.1.3)
- นโยบายการเข้าถึง: สามารถใช้สิทธิได้ตามนโยบาย 30 บาทรักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว ณ หน่วยบริการปฐมภูมิหรือโรงพยาบาลที่ร่วมโครงการทั่วประเทศ
รายละเอียดบริการฝากครรภ์คุณภาพและการตรวจอัลตราซาวด์
บริการในแต่ละครั้งมุ่งเน้นการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันตามมาตรฐานของ กรมอนามัย ประกอบด้วย
- การตรวจร่างกายและประเมินสุขภาพ: รวมถึงการตรวจครรภ์ วัดความดันโลหิต ชั่งน้ำหนัก และติดตามการดิ้นของทารก
- การตรวจอัลตราซาวด์: เพื่อประเมินอายุครรภ์ ตรวจสอบตำแหน่งของรก และวินิจฉัยความพิการแต่กำเนิดที่อาจเกิดขึ้น
- การตรวจทางห้องปฏิบัติการพื้นฐาน: เช่น การตรวจปัสสาวะเพื่อหาภาวะผิดปกติ และการตรวจเลือดพื้นฐาน (ซึ่งจะเชื่อมโยงกับการคัดกรองธาลัสซีเมียและดาวน์ซินโดรมในขั้นตอนต่อไป)
- การเสริมทักษะและโภชนาการ: รับบริการยาเสริมธาตุเหล็ก กรดโฟลิก และคำแนะนำการรับประทานอาหารที่เหมาะสมสำหรับหญิงตั้งครรภ์ รวมถึงการตรวจสุขภาพช่องปากและขัดฟัน
วิธีการเข้ารับบริการ และสิ่งที่ต้องเตรียม
หญิงตั้งครรภ์สามารถเริ่มต้นใช้สิทธิได้ทันทีที่ทราบว่าตั้งครรภ์ตามขั้นตอนดังนี้
- การฝากครรภ์ครั้งแรก: แนะนำให้รีบไปฝากครรภ์ก่อนอายุครรภ์ 12 สัปดาห์ ณ หน่วยบริการปฐมภูมิใกล้บ้าน เช่น รพ.สต. ศูนย์บริการสาธารณสุข หรือโรงพยาบาลรัฐ
- เอกสารที่ต้องใช้: แสดง บัตรประจำตัวประชาชน (Smart Card) เพียงใบเดียวเพื่อตรวจสอบสิทธิและขึ้นทะเบียนฝากครรภ์
- สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก: จะได้รับ สมุดสีชมพู เพื่อใช้บันทึกข้อมูลสุขภาพแม่และลูกน้อย รวมถึงใช้เป็นใบนัดหมายในการตรวจครั้งต่อ ๆ ไปจนถึงหลังคลอด
สรุป
การฝากครรภ์คุณภาพ (ANC) 8 ครั้ง และการตรวจอัลตราซาวด์ คือสิทธิขั้นพื้นฐานที่ช่วยให้แม่และลูกน้อยในครรภ์ได้รับการดูแลอย่างดีที่สุด การเข้ารับบริการตามแผนที่รัฐจัดสรรให้ฟรีนี้ นอกจากการที่จะช่วยลดความเสี่ยงในการคลอดก่อนกำหนดหรือภาวะแทรกซ้อนรุนแรงแล้ว ยังเป็นการเตรียมความพร้อมเพื่อให้ทารกเกิดมารอดปลอดภัยและมีพัฒนาการที่สมบูรณ์
มีข้อสงสัยเรื่องสิทธิ์ เข้ามาปรึกษา “เมดี้” ได้ตลอดเวลา
หากใครที่อยากทราบสิทธิเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพพื้นฐานฟรี สามารถติดตามอ่านข้อมูลเพิ่มเติมที่หน้าเว็บไซต์ The Medicative หรือแอด LINE “เมดี้” (Medy) เพื่อสอบถามข้อมูลต่าง ๆ เรื่องสิทธิได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง เพราะเมดี้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิการรักษาสุขภาพของคนไทยไว้อย่างครอบคลุม เพื่อพร้อมตอบคำถามและคลายทุกความกังวลใจให้ตลอดเวลาเลยนะคะ