โรคหัวใจเป็นหนึ่งในภัยเงียบที่คร่าชีวิตผู้คนทั่วโลกโดยไม่เลือกวัย แม้ว่าหลายคนจะคิดว่าเป็นโรคของผู้สูงอายุ แต่ในความเป็นจริง โรคหัวใจสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย โดยมีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่าง เช่น ภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบ (coronary artery disease – CAD) ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (arrhythmia) โรคกล้ามเนื้อหัวใจ (cardiomyopathy) และภาวะหัวใจล้มเหลว (heart failure)
อย่างไรก็ตาม โรคหัวใจบางชนิดอาจไม่แสดงอาการในระยะแรก ทำให้หลายคนไม่รู้ตัวว่ามีความเสี่ยง จนกระทั่งเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น หัวใจวายเฉียบพลัน (acute myocardial infarction – AMI) หรือภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ในบทความนี้ Medicative จะพาคุณไปรู้จักอาการของโรคหัวใจที่ไม่ควรมองข้าม เช่น เจ็บแน่นหน้าอก เหนื่อยง่าย ใจสั่น หน้ามืด หรือบวมที่ขา ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบ หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือภาวะหัวใจล้มเหลว การสังเกตอาการตั้งแต่เนิ่น ๆ และเข้ารับการตรวจอย่างเหมาะสม สามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้
ไปยังหัวข้อที่คุณสนใจ
อาการของโรคหัวใจที่พบบ่อย
เจ็บหน้าอก (chest pain / angina)
อาการเจ็บหน้าอกเป็นสัญญาณสำคัญของโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ซึ่งเกิดจากการไหลเวียนของเลือดไปยังกล้ามเนื้อหัวใจลดลง อาการอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับระดับของการอุดตันในหลอดเลือดหัวใจ ลักษณะของอาการเจ็บหน้าอกที่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ เช่น
- เจ็บแน่นกลางหน้าอก คล้ายมีของหนักกดทับหรือถูกบีบรัด
- อาการเจ็บร้าวไปที่แขนซ้าย คอ กราม หรือหลัง มักเกิดขึ้นเมื่อออกแรง หรืออยู่ภายใต้ภาวะเครียด
- อาการเจ็บแบบแปล๊บ ๆ หรือคล้ายเข็มทิ่มแทง อาจไม่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจโดยตรง แต่มักพบในโรคอื่น ๆ เช่น โรคเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ (pericarditis)
- เจ็บหน้าอกเฉียบพลันร่วมกับเหงื่อออกเย็น คลื่นไส้ หรือหายใจลำบาก อาจเป็นสัญญาณของหัวใจวายเฉียบพลัน ซึ่งต้องได้รับการรักษาทันที
หายใจลำบาก (shortness of breath/dyspnea)
เป็นอาการที่พบได้ในหลายภาวะของโรคหัวใจ โดยเฉพาะภาวะหัวใจล้มเหลว (heart failure) ซึ่งเกิดจากการที่หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้เพียงพอ ทำให้มีของเหลวคั่งอยู่ในปอด ลักษณะของอาการหายใจลำบากที่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ เช่น
- หายใจติดขัดหรือเหนื่อยง่ายขณะทำกิจกรรมที่เคยทำได้
- หายใจไม่เต็มปอด ต้องใช้แรงมากขึ้น
- หายใจไม่สะดวกเมื่อนอนราบ (orthopnea) จำเป็นต้องหนุนหมอนสูง
- ตื่นขึ้นมากลางดึกเพราะหายใจไม่อิ่ม (paroxysmal nocturnal dyspnea – PND)
อาการบวม (edema)
เกิดจากการที่หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้ดี ทำให้เลือดคั่งในระบบไหลเวียนโลหิต โดยมักเกิดขึ้นในภาวะหัวใจล้มเหลวเรื้อรัง ลักษณะของอาการบวมที่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ เช่น
- บวมที่เท้า ข้อเท้า และขา เนื่องจากแรงโน้มถ่วงทำให้เลือดและของเหลวสะสม
- บวมที่ช่องท้อง (ascites) ในกรณีที่ภาวะหัวใจล้มเหลวรุนแรง
- น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นผิดปกติเนื่องจากการสะสมของของเหลว
เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย (fatigue/weakness)
เกิดจากภาวะที่หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนและสารอาหารไม่เพียงพอ ลักษณะของอาการเหนื่อยง่ายจากโรคหัวใจ เช่น
- เหนื่อยง่ายขึ้นเมื่อทำกิจกรรมที่เคยทำได้ปกติ
- อ่อนเพลียเรื้อรัง แม้ในขณะพัก
- ความสามารถในการออกกำลังกายลดลง
ใจสั่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ (palpitations/arrhythmia)
อาการใจสั่นเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึ่งอาจเกิดจาก ภาวะหัวใจเต้นเร็วเกินไป (tachycardia) หัวใจเต้นช้าเกินไป (bradycardia) หรือ หัวใจเต้นผิดปกติ (atrial fibrillation – AF) โดยลักษณะของอาการใจสั่นที่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ เช่น
- หัวใจเต้นเร็วเกินไป รู้สึกเหมือน “เต้นแรง” หรือ “สั่นไหว” ในหน้าอก
- หัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ อาจมีอาการวิงเวียนศีรษะหรือเป็นลมร่วมด้วย
- อาการใจสั่นที่เกิดขึ้นขณะพัก หรือเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ควรได้รับการตรวจวินิจฉัย
อาการเฉพาะของโรคหัวใจแต่ละประเภท
อาการของโรคหัวใจอาจแตกต่างกันไปตามประเภทของโรค ซึ่งแต่ละภาวะมีลักษณะอาการเฉพาะที่ควรสังเกต ดังนี้
1. ภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบ (coronary artery disease – CAD)
- เจ็บแน่นหน้าอก หรือรู้สึกเหมือนถูกกดทับ โดยเฉพาะขณะออกแรง
- เจ็บร้าวไปที่แขน คอ กราม หรือหลัง
- เหนื่อยง่ายแม้ทำกิจกรรมเบา ๆ
- หายใจไม่อิ่ม หรือแน่นหน้าอกขณะออกกำลังกาย
- คลื่นไส้ เวียนศีรษะ หรือเหงื่อออกมากผิดปกติ
2. ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (arrhythmia)
- ใจสั่น หรือรู้สึกเหมือนหัวใจเต้นแรงเกินไป เต้นกระตุก หรือเต้นขาดหาย บางครั้งอาจรู้สึกวูบเหมือนตกจากที่สูง
- หน้ามืด วิงเวียน หรือเป็นลมหมดสติ
- หายใจติดขัด เหนื่อยง่ายโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
- เจ็บแน่นหน้าอก โดยเฉพาะในกรณีที่หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง
3. โรคกล้ามเนื้อหัวใจ (cardiomyopathy)
- เหนื่อยง่าย หายใจไม่อิ่ม โดยเฉพาะเวลานอนราบ
- ขาบวม เท้าบวม หรือท้องอืดจากภาวะน้ำคั่ง
- ใจสั่น หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ
- เวียนศีรษะ หรือหมดสติ
4. ภาวะหัวใจล้มเหลว (heart failure)
- หายใจลำบาก โดยเฉพาะขณะออกแรงหรือนอนราบ
- ต้องนอนหัวสูงหรือต้องนั่งหลับ
- ขาบวม เท้าบวม ท้องบวม ซึ่งเกิดจากการคั่งของของเหลว
- เหนื่อยล้า อ่อนเพลียเรื้อรัง
- ไอเรื้อรัง หรือมีเสมหะปนเลือด ในกรณีที่อาการรุนแรง
- น้ำหนักเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากการคั่งของของเหลว
5. หัวใจวายเฉียบพลัน (acute myocardial infarction – AMI)
- เจ็บแน่นหน้าอกรุนแรง โดยมักเป็นเวลานานกว่า 15-30 นาที
- เจ็บร้าวไปที่แขน คอ กราม หรือหลัง
- เหงื่อออกมาก ตัวเย็น คลื่นไส้ หรืออาเจียน
- หายใจลำบาก รู้สึกเหมือนกำลังจะหมดสติ
6. โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด (congenital heart disease)
- เหนื่อยง่าย โดยเฉพาะขณะออกกำลังกาย
- ตัวเขียว โดยเฉพาะที่ริมฝีปากและปลายเล็บ
- หายใจเร็ว หรือหอบเหนื่อย
- พัฒนาการล่าช้า น้ำหนักตัวขึ้นช้าในทารกและในวัยเด็ก
- มีอาการขา ท้องบวม หรือบวมรอบดวงตา
7. เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ (pericarditis)
- เจ็บแปลบที่หน้าอก โดยเฉพาะเวลาหายใจเข้าลึก ๆ หรือนอนราบ
- เจ็บหน้าอกดีขึ้นเมื่อนั่งตัวตรง หรือโน้มตัวไปข้างหน้า
- หายใจติดขัด เหนื่อยง่าย
- มีไข้ต่ำ หนาวสั่น อ่อนเพลีย
- หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ
อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม หากพบอาการผิดปกติเหล่านี้ ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาโดยเร็ว
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการของโรคหัวใจ
อาการที่ถือว่าฉุกเฉินและต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที ได้แก่ เจ็บหน้าอกอย่างรุนแรง หรือเจ็บนานกว่า 20 นาที หายใจถี่อย่างรุนแรง หมดสติ เจ็บหน้าอกร่วมกับเหงื่อออกมาก คลื่นไส้ อาเจียน หรือเวียนศีรษะ
อาการเจ็บหน้าอกที่บ่งบอกถึงโรคหัวใจ มักจะรู้สึกเจ็บ แน่น อึดอัด เหมือนมีอะไรมากดทับหรือบีบรัดบริเวณกลางหน้าอก อาจร้าวไปที่ไหล่ซ้าย แขนซ้าย กราม หรือหลัง มักเกิดขึ้นขณะออกแรงหรือมีความเครียด และอาการจะดีขึ้นเมื่อพักผ่อน
นอกเหนือจากอาการเจ็บหน้าอกแล้ว อาการอื่นๆ ที่อาจบ่งบอกถึงโรคหัวใจ ได้แก่ เหนื่อยง่าย หายใจถี่ ใจสั่น บวมตามขา เท้า หรือข้อเท้า วิงเวียนศีรษะ หน้ามืด เป็นลม คลื่นไส้ อาเจียน และเหงื่อออกมากผิดปกติ
สรุป
โรคหัวใจเป็นภัยเงียบที่อาจไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจน แต่อาจแสดงออกผ่านอาการต่าง ๆ เช่น เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม ใจสั่น หรือขาบวม การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะแรกและรีบพบแพทย์ สามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ การดูแลหัวใจไม่ใช่แค่การรักษา แต่รวมถึงการป้องกันด้วยการปรับพฤติกรรม ทั้งการเลือกรับประทานอาหาร ออกกำลังกาย และลดความเครียด
หากคุณมีอาการผิดปกติหรือสงสัยว่าอาจเป็นโรคหัวใจ อย่ารอจนสาย! การเข้ารับการตรวจและวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่น ๆ สามารถช่วยให้การรักษามีประสิทธิภาพมากขึ้น และหากต้องการข้อมูลสุขภาพเพิ่มเติม รวมถึงแนวทางการรักษาโรคต่าง ๆ สามารถเข้าไปศึกษาได้ที่ เว็บไซต์ Medicative ที่รวบรวมความรู้ด้านสุขภาพ พร้อมคำแนะนำเกี่ยวกับสิทธิ์การรักษา เพื่อช่วยให้คุณเข้าใจและดูแลสุขภาพของตนเองได้ดียิ่งขึ้น
อ้างอิง
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-disease/symptoms-causes/syc-20353118
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-disease/symptoms-causes/syc-20353118
- https://www.heartfoundation.org.nz/your-heart/my-heart-check
- https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/medical/signs-you-might-have-heart-disease
